Study Skills

Sianginn Kai Mi Caah

March 24, 2015

Kum dongh caminpuai he ka neih thluamah cang le ca zoh zia kong khua ka ruat tthan. Nannih zong final exams a phun phun caah timhtuahnak nan ngei cio lai dah ka ti. Kumdongh caminpuai caah siseh, caminpuai sawsawh caah siseh, hi ruahnak hi hrawm kan duh hna:

1. Ca kan zoh tikah kan zoh mi an tlin lo ahcun zeitluk hmanh in zoh ning law kan theih hau zat in ca kan cawng kho bel lo.

  • AP Exams caah ka recommend mi cauk pawl: Science le math caah cun Princeton Review khi ka duh bik. History, Art History, Psychology, le English caah cun Barrons khi a tling bik.
  • Notes tlingtein, nangmah nih na theihthiam khawh ning tein lak i zuam. (Notes laak daan kong a dang ka ttial men lai.) Class chung i ngut pah le caminpuai lai ah na hawinu a notes pawl hal ah khin cun a notes an tling le tling lo, na lung pian lai ding le pian lai lo ding khi theih khawh si lo.
  • Textbooks. Yes. An biapi ngai ko. 😀
  • Na saya nih powerpoint a ngeih ahcun mah zong kha print khawh a si. Awi tampi cu a slide ah ttial lo in, notes a dang dang kha a file lawngah an ttial mi an um lai (college professors cu hi hi an hmang ngai… tiin ka theih ning cu si.) An in pek lo ahcun hal hmanh – an siang ko lai.

2. Cazoh nak hmun i thim. A si khawh ahcun na ihnak khan ah a si lo ah a ttha, si lo le coka ah a si lo ah a ttha. A ruang cu kan thluak nih coka ah kan um ah rawl ei caan a si tiin a ruat tawn. Kei le bang cu ihnak khan ah ca ka zoh fatin ka ngu peng. Keicu kan library i silent reading khan khi ka ziak bik. A dai mi khan – an chawn tu an um lo nak khi a tha.

  • Bonus: Cazoh tikah ding tein tthu. I hnoh pah, bawh pah in ca kan zoh tikah khin kan thluak ah oxygen tling in a lut kho lo le kan mitkuh a fawi khun.
  • Double bonus: Hla ngeih lo in cazoh khi a ttha bik. A ruang cu kan theih lo bu in kan thluak a cheu khi hla ngeih khawhnak ding caah rian a ttuan le a cheu lawng kan ca cinken dingah rian a ttuan.

3. Na phone kha fim law. Zeithil paoh hi caan an nei. Zakhat ah zakhat i biatak ah ca kan zoh mi hi hmual an nei bik. Notifications vialte kha phit hmanh (ca zoh lo zongah hi hi tuah ah a ttha.) A ruang cu notification lawng kan hmuh hmanh ah kan thluak a tli le punghman in ca kan zoh tthan khawhnak dingah minute 10 a rau.

4. I dinh caan i suai. Dinh lo in ca kan zoh ah khin kan si a vai le cazoh ah kan lung a nuam lo. Cazoh kan huat thai le cazoh zuam lo nak lungthin a karh. Keicu minute 45-50 chung ca ka zoh le minute 10-15 chung ka din tawn nain cazoh a thawk ka mi na si ahcun minute 30 chung zoh hmasa law minute 5 chung van i diin. Tlawmpal tete in a caan sauter.

  • I dinh tikah social media tawng lo ding! Yes. Phone zoh duh hlah, Facebook, YouTube, Tumblr… kha vialte zong tawng duh hlah. Block nak app an um ko nain keicu kha pawl ka hmang lo. An bawmh ngai mi an um ahcun comment ah rak ttial te! Social media ah a cang mi kong kan lung ah lut lai piin ah kan thluak le mit an i din kho lo. Cianmagyi ca a ttha mi van ei hmanh (thingthei, hru tibantuk), ti van ding ta, push – up van tuah (exercise tuah ah thi a luang, thluak ah oxygen tamdeuh a lut), inn van thianh, na nu van chawn etc.

5. Planning suai. “Zerh khat chungah chapter 10 zoh ka duh, cu ruangah ni khat ah chapter 2 ka zoh lai. Chapter pakhat zoh ah minute 45 ka rau tawn. Ok si kun Biology caah ni khat nazi 2 kaa chiah lai. A taang mi ni hnih chungah ka zoh mi vialte a huap piin review caan ka chiah lai.” Planning ngeih ahcun procrastinate (thil thawn) kan i harh khun.

Okay, cazoh nak kong taktak ah kan lut cang hna lai. Keicu mah process hmangin ca ka zoh ah ka cinken bik.

1. Eesee tein a chapter/na notes pawl van review hmanh. A hmasa bik ah hmanthlak/diagram pawl kha van zoh hna, title pawl, le mah hnu ah rang nawn in a ca kha van rel. Hi ti hin kan tuah hmasa ah kan thluak nih ca vialte kha a organize dih hna.

2. A ca kha rel tthan hmanh. A tu cu rel bu in a biapi mi biafang lawng (a ning piin si lo mu) van highlight. A ruang cu kan thluak nih thil a cinken ning cu biafang in a si lo – concept in a si. A bianabia: The cat is grey. A grey mi te kha biapi ngai in kan ruah kho men… nain a sentence ning piin highlight ding si lo. “cat” le “grey” lawng kha na thluak nih aa cinken hau.

  • Yes. Cazoh mi paoh cu ca rel tthawn kan hau ko. A kum no deuh mi nan si ahcun a tu tein ca tampi rel i zuam uh. Reading comprehension tthawn cu ho paoh caah a ttha. 1900 hlan ah ttial mi cauk pawl nih reading comprehension an tthawnter tiin ka sayamah nih a ka chimh bel. Speed reading kong cawn nan duh ahcun post dang ka ttial kho ko – rinhawktlak a si ko, ka sayamah nu nih a ka chimh mi a si ve =)

3. Paragraph pakhat rel hnu ah a kam ah summary tlang khat te van ttial. Kan holh ning tein kan summarize ah khin kan thluak nih theihthiam taktak dingah rian a ttuan hau. Rel thlawrh in rel lo in, cinken dingah kan rel. Na summarize kho lo ahcun a paragraph kha rel tthan hmanh.

  • Keicu bia he hmanthlak he, an pahnih hmang lawngin ka lung piang kho. A herh ahcun sentence lawng si lo in paragraph pakhat rel hnu ah vikvak vikvak in hmanthlak van suai hnik. Si lo le acronym van ser. (Kan theih cio mi cu ROYGBIV – red, orange, yellow, green, blue, indigo, violet). Tamdeuh theih na duh ahcun part 2 ka ttial te lai – a bik in biology bantuk a cawng mi caah.

Kha vialte kha cu caan tawite ca lawng kan thluak nih aa cinken lai. Short term memory lawngah a lut lai.

1. Long term memory caah (caan saupi caah i cinken na duh ahcun) na cawn mi kha hman tthan, na thluak in chuah tthan a hau. Hi hi a phun phun in tuah khawh a si.

  • Whiteboard ah ttial. Hi cu biafang tampi a ngei lo mi topic caah a ttha deuh (chemistry bantuk).
  • Bia in chim. Nangmah le nangmah kha bia i ruah ko… si lo le na nau van cawnpiak…si lo le na nu. Hawi he cazoh na duh ahcun hi hi a caan a si. Bia i hal uh, nan cawnmi kong i ruah uh. Nangmah nak a thiam deuh mi si lo le nangmah he aa khat ngawt mi sinah ciah i zuam. Na hna hnawh tu ah an cang kho men caah i ralring.
  • Flashcards i ser. Na ttial pah in na thluak rian a ttuan pah fawn le a ttha khun. Barrons nih an ser cia mi an um. A fawi deuh mi class caah cun Quizlet khi ka hman tawn. Definition tam ngai a ngei mi class (economy, psychology, geography etc) caah hi hi ka hman tawn.

2. Theihthiam na harh mi si lo le na lung pian deuh lomi an um ahcun na saya/sayamah, teacher aid, si lo le tutor hal ko. Theihthiam i harh ruangah kan hrut tinak a si lo. Piin ah cawn khawh lo mi zeihmanh an um lo. Ka kong tlawmpal van telh ning law, tang ruk ka kai in tu tiang zing fatin Math tutoring ah ka kal peng. Tu tiang ka nu le pa nih tinchia an thiam mi ah an ka rel nain ka zuam bia khi a si deuh (phorhlawtnak in a si lo mu). “The difference between a successful person and others is not a lack of strength, not a lack of knowledge, but rather a lack in will.” – Vince Lombardi. Saya/sayamah an rian cu kanmah bawmh khi a si ko. Bonus pakhat cu naa zuam zia le na lungput an theih chin lai le nan i pehtlaihnak a feh deuh ah recommendation letter tling ngai in an in ttial piak kho lai. A hlei in fimnak (wisdom) an in cawnpiak kho men – super bonus.

3. I manh caan tete ah khin na cauk/na notes kha kau law rel hmanh. Na mit nih a hmuh deuh paoh cun aa cinken deuh ko lai. Keicu rawl ei buin hi hi tuah ka hmang, si lo le mi ka hngah kar ah.

A donghnak ah – le a biapi bik mi cu – zei lungput in dah ca na cawn? Zeiruangah dah na cawn? Hi hi a biapi tuk. Hnek chawm in maw na cawn? Na nu le pa nih hmak ttha seh ti in an in duh ruangah maw na cawn? Mi tei duh ruah ah maw na cawn? A ho caah dah na cawn? Hi hi a phi tthatein na leh lo cun ca zoh duhnak lungthin kha a lo colh lai. I hal hmanh, van ruat hmanh… Thil kan tuahmi paoh hi tinhmi dik he tuah an si lo cun teinak kan hmu lai lo.

Khah, tuzaan caah cun kha vial kha si ko seh law. Hi ti hin nan zoh a hau tinak a si lo nain kei ka caah cun hi hi ka ziak bik le hmual a ngei bik.  Nannih tah, zeitindah ca nan zoh tawn?

Facebook Comments

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply

%d bloggers like this: